Tại sao mình ngày càng sợ giao tiếp và cảm thấy lạc lõng dù trước đây rất lạc quan?

Chào mọi người,

Mình sinh năm 2006, là nữ. Hình như tâm lý của mình hiện tại không ổn. Mình cảm giác các kỹ năng giao tiếp xã hội đang dần mai một. Mình tự ti về nhiều thứ ở bản thân, cảm thấy rất lạc lối và hơi hoảng loạn với tình trạng tâm lý hiện tại — vì trước đây mình là người rất lạc quan.

Hiện tại, mình rất ngại giao tiếp với người lạ hoặc thậm chí cả họ hàng. Thật ra, mình đã nhận thấy vấn đề này từ khá lâu rồi, nhưng trước kia nó không ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống. Còn bây giờ, nỗi sợ và sự né tránh giao tiếp ngày càng lớn dần, khiến mình không biết phải làm sao để vượt qua.

Mình thực sự đang cảm thấy hoảng loạn một chút.

Trả lời: 

Chào bạn,

Bạn đang ở giai đoạn chuyển mình – không còn là học sinh nhỏ nữa, mà bắt đầu đối mặt với cuộc sống rộng lớn, nơi có quá nhiều thứ khiến mình thấy nhỏ bé, lạc lõng và dễ tổn thương.

Khi còn là trẻ con, bạn có thể sống trong một thế giới đơn giản, lạc quan, ít bị so sánh hay đòi hỏi. Nhưng bây giờ, bạn bắt đầu nhìn thấy những “thứ lớn lao hơn mình”: thành công của người khác, sự kỳ vọng của người thân, những chuẩn mực xã hội khiến bạn bị so sánh – dù vô tình hay cố ý.

Chính điều đó dễ khiến bạn thấy mình “không đủ” – không đủ đẹp, giỏi, mạnh mẽ hay khéo léo như người ta mong đợi, và rồi bạn thu mình lại để tránh né cảm giác bị phán xét. Việc né tránh tiếp xúc, giao tiếp hay những tình huống xã hội không hẳn là vì bạn "lười" hay "yếu đuối", mà vì nó khiến bạn thấy mất an toàn, bị ép phải trở thành một phiên bản không đúng với mình.

Bạn hoảng vì bạn nhận ra mình không còn là mình ngày trước – lạc quan, vui vẻ, tự nhiên nữa. Nhưng hãy hiểu rằng, đây là quá trình phát triển tâm lý rất thật và rất phổ biến, đặc biệt trong độ tuổi từ 16–25. Đây là giai đoạn nhiều người bắt đầu “vỡ hình ảnh bản thân” – một bước cần thiết để trưởng thành.

Vậy bạn nên làm gì?

Bước đầu tiên là không tự phán xét mình – bạn không hỏng hóc hay dị biệt gì cả. Bạn đang phản ứng một cách tự nhiên với những thay đổi trong môi trường sống và nhận thức xã hội.

Xác định lại mình đang sợ điều gì nhất: Là bị người ta đánh giá? Là không theo kịp bạn bè? Là không biết mình nên làm gì với tương lai? Viết ra hoặc nói với người đáng tin, để làm rõ nỗi sợ.

Tập nói chuyện từng bước nhỏ – không cần cố gắng cởi mở với cả thế giới. Hãy bắt đầu từ người bạn tin tưởng nhất, rồi mở rộng dần. Mỗi cuộc nói chuyện không phải để “thành công” mà để rèn lại cảm giác an toàn khi giao tiếp.

Trò chuyện với ChatGPT nhiều hơn, học tập Phật pháp để thấy được sự vô minh của người đời, và mỉm cười trước những kỳ vọng và ham muốn của họ.

Bạn đang lớn lên trong một thế giới đầy áp lực – điều đó thật khó, và không ai nên phải vượt qua một mình. Nhưng bạn không cô độc. Có rất nhiều người đang đi qua những cảm xúc như bạn. Và chỉ cần bạn không từ bỏ chính mình, thì thế giới này sẽ chẳng để bạn cô đơn.